DE ZEBRA

DE ZEBRA

Een gestreept wild paard uit het geslacht Equus van de Paardachtigen, voorkomend op het Afrikaanse continent. Zebra's zijn verticaal gestreept met donkerbruine of zwarte banden; over de rug loopt een lengtestreep, evenals over de buik. De patronen zijn individueel en erfelijk en spelen een pluim. Per keer wordt 1 veulen geboren na een draagtijd van een jaar. De soorten kunnen onderling kruisen; kruisingen met ezels en paarden noemt men zebroiden. Zebra's bewonen de open vlakten van Zuid-Afrika noordwaarts tot het zuiden van Somaliland, Ethiopie en Soedan, maar ontbreken op de savannen van Zuid-Afrika noodwaarts van westelijk Afrika. Het zijn uitgesproken kuddedieren, die vaak in streng geregelde sociale verbanden voorkoemn. De dieren zijn afhankelijk van open water, omdat zij vrij regelmatig moeten drinken. De voornaamste vijand is de leeuw, hoewel ook de gevlekte hyena een belangrijke als predator kan spelen. Zebra's behoren tot de meest klassieke inwoners van de dierentuin, waar zij zich lang en zich vlot voortplanten (maximumleeftijd 40 jaar, normaal 20-25 jaar). Helaas zijn echter vaak ondersoorten door elkaar gefokt, wat zelfs tot nieuwe vormen leidde. De draagtijd van alle soorten loopt 1 jaar. Als trek- en rijdieren zijn zij in de praktijk minder geschikt gebleken (wel populair in circussen). Men onderscheidt 3 soorten:

DE BERGZEBRA

De bergzebra (Equus zebra) is in 2 soorten verspreid over de bergen van de zuidwestelijke Kaap en in Namibie. Dit dier is tamelijk klein (schouderhoogte 1.20 t/m 1.50. Gewicht 230 t/m 350 kg) en gekenmerkt door dicht opeenstaande strepen, een roosterachtig patroon op het kruis, tot de hoeven gestreepte poten en een kleine halskwab. De hoeven van deze rots- en bergbewoners zijn zeer hard. De Kaapse vorm is de kleinste en de meest ezelachtige. De Hartmannzebra is wat groter, doet meer paardachtig aan en heft ook verder van elkaar gestreepte strepen. De kuddes bestaan gewoonlijk uit 1 hengst en een aantal merries met veulens. Beide vormen behoren tot de bedreigde diersoorten.

GEWONE OF STEPPEZEBRA

De gewone of steppezebra (Equus quagga) is nog zeer algemeen en wijd verspreid. Nl. van Oranje Vrystaat en Botswana (ten dele uitgeroeid), noordwaarts van Zuidoost-Soedan en Zuidwest-Ethiopie en oostwaarts tot Congo en Angola. Dit dier is zeer variabel en onder een groot aantal namen bekend (bv. Burchell & Chapman) in het algemeen kan men vaststellen dat ten noorden van de Zambezi de poten tot aan de hoeven gestreept zijn en dat naar het zuiden toe de poten witter worden, een reductie van de tekening op het achterhand optreedt en tevens meer schaduwstrepen (vage strepen in lichte vlakken tussen de strepen) voorkomen. De schouderhoogte verschilt van 1 meter tot 1.40 m. Het gewicht van 175 t/m 335 kg. De kuddes bestaan gewoonlijk uit een hengst met een aantal merries en veulens.

QUAGGA/KWAGGA

De quagga of kwagga (Equus quagga quagga) bewoonde delen van de oostelijke Kaapprovincie en Oranje Vrystaat en is in de jaren 70 van de 19e eeuw geheel uitgeroeid (het laatste exemplaar stierf in Artis, 1883). Deze zebra vertoonde slecht op de voorste helft van het lichaam een streeppatroon; de achterhand was min of meer uniform bruin en de poten vuilwit. In maten en gewicht was deze vorm vergelijkbaar met de steppezebra. De systematische positie van deze zebra is pas aan het eind van de jaren 80 duidelijk geworden. De quagga moet als een ondersoort van de steppezebra gezien worden.

GREVY ZEBRA

De pas in 1882 ontdekte GREVYZEBRA bewoont de droge gebieden van Noord-Kenia tot Zuid-Ethiopie en Somaililand. Dit dier is de grootste onder de zebra's. Met een schouderhoogte van 1.50-1.55 m en een gewicht van 350-450 kg. De kop is lang en smal met grote afgeronde oren. De streping is fijn en dicht en loopt to aan de basis van de hoeven door. Deze soort wordt sterk in haar voortbestaan bedreigd, vooral omdat de mooie huid in trek is.

In sociaal opzicht is deze zebra sterk afwijkend. De hengsten zijn solitait of vormen kleine troepen, terwijl de merries met hun veulens de kuddes vormen. Soms treden gemengde troepen van 100-400 inviduen op. IN het zuiden van het versrpeidningsgebied komen steppe- en grevyzebra's soms samen voor zonder echter ooit te kruisen.