De Stichting tot Behoud en ter Bescherming van de Przewalski

De Stichting tot Behoud en ter Bescherming van de Przewalski


HET PRZEWALSKI-PAARD

Terug in het wild

De geschiedenis
Het heden
De Stichting
Terug naar het wild
Activiteiten van de Stichting

De geschiedenis

Het Przewalski-paard, zo geheten naar zijn herontdekker kolonel Nicolai Przewalski, is het laatste, nog in leven zijnde, echte wilde paard. De wilde paarden waren, tezamen met andere grote grazers, de natuurlijke bewoners van een zich van Europa tot Azië uitstrekkende steppe. Grottekeningen getuigen hiervan.

Door de toenemende bevolkingsgroei, de almaar groter wordende veestapels en het in cultuur brengen van grote stukken land, werden de wilde paarden verdreven naar steeds onherbergzamere streken. Het Przewalski-paard moest de steppe verlaten en kwam uiteindelijk terecht in de Dzungarische Gobi, een woestijngebied in Zuidwest Mongolië. Ook daar werd het in zijn voortbestaan bedreigd. De toch al weinige waterbronnen in de Dzungarische Gobi werden meer en meer bezet door nomaden met hun vee. Het aantal Przewalski-paarden liep nog verder terug toen moderne wapens ingevoerd werden en grenssoldaten in grote mate jacht op hen gingen maken.

De Mongolen, die het Przewalski-paard "takh" noemen, zagen in 1969, bij de bron Gun Tamga, voor het laatst een Przewalski-paard. Het stierf in het wild uit. Rond 1900 zagen een dierenhandelaar en enkele grootgrondbezitters kans een aantal Przewalski-veulens te vangen. Slechts 53 van het grote aantal gevangen veulens overleefden de barre reis van Mongolië naar Europa. Ze werden verspreid over verschillende dierentuinen en privé-parken.

De huidige populatie Przewalski-paarden in dierentuinen stamt af van niet meer dan 13 van deze voorouders.

Het heden

Het aantal Przewalski-paarden bedraagt per 01-01-1997: 1450 (581 hengsten en 869 merries). Zij leven verspreid over de gehele wereld, in ongeveer 135 dierentuinen en privé-parken.

Het fokken in gevangenschap was niet gemakkelijk. De ruimten waren in veel gevallen te klein. Slechts enkele dierentuinen konden de Przewalski-paarden ruimten met gras bieden. Daarnaast was de uitwisseling van Przewalski-paarden tussen de dierentuinen onderling slecht. De kuddehengst dekte niet alleen zijn merries, maar ook zijn kinderen en kleinkinderen. De inteelt liep hoog op. De kans op erfelijke ziekten en gebreken nam toe. Inteelt heeft reeds veel schade aangericht. De Przewalski-paarden werden minder oud en de veulensterfte nam toe.

Het aantal Przewalski-merries dat een veulen kreeg nam af. De genoemde problemen zetten voor de Przewalski-paarden de klok op vijf voor twaalf. Er moest iets gebeuren om het laatste, echte wilde paard van de ondergang te redden.

De Stichting tot Behoud en ter Bescherming van het Przewalski Paard

De toekomst van de Przewalski-paarden in gevangenschap zag er in de zeventiger jaren niet rooskleurig uit. Reïntroductie in het wild werd noodzakelijk om ze voor de toekomst te behouden. Drie Rotterdammers namen daarom het initiatief en richtten in 1977 de Stichting tot Behoud en ter Bescherming van het Przewalski-paard op. In die tijd waren er wereldwijd nog maar 300 Przewalski-paarden.

Het doel van de Stichting was tweeledig.

Aan de hand van de gegevens van de stamboekhouder in Praag, Jiri Volf, werd een uitgebreid, gecomputeriseerd stamboek opgezet. De Stichting begon met het geven van fokadviezen aan dierentuinen, die Przewalski-paarden hielden. Het doel was door onderlinge uitwisseling van Przewalski-paarden tussen de dierentuinen de hoog opgelopen inteelt terug te dringen.

Het tweede doel van de Stichting was, via een tussenfase, van start te gaan met de reïntroductie in het wild.

Na een jarenlang verblijf in een dierentuin moet een Przewalski-paard weer de kans krijgen zelf zijn voedsel te zoeken en in een natuurlijk groepsverband te leven. Voor dit verwilderen is tijd nodig. In 198o werd begonnen met de aankoop van zo onverwant mogelijke Przewalski-paarden uit verschillende dierentuinen. De Stichting heeft nu 61 kerngezonde Przewalski-paarden (gegevens 1998), die in vijf gebieden van minimaal 30 hectare, semi-reservaten genoemd, leven. De veulensterfte is bijzonder laag: 6% en 92% van de merries krijgt ieder jaar een veulen. Vele nakomelingen van de tweede en de daarop volgende generaties Przewalski-paarden die in de semi-reservaten van de Stichting geboren zijn, zijn reeds in het wild uitgezet. Anderen zullen nog volgen.

In 1986 ging de Stichting een samenwerkings-verband aan met het Instituut voor Diermorfologie en Ecologie van de Academie van Wetenschappen in Moskou. In 1988 leidde dit tot het zoeken naar geschikte steppereservaten in de voormalige USSR en in Mongolië.

Helaas behoren onverstoorde steppegebieden vandaag de dag tot de zeer bedreigde biotopen. Veel steppegebieden zijn reeds door overmatig begrazing met grote kuddes huisdieren en het cultiveren van het land verloren gegaan. Enkel in Mongolië zijn nog verschillende steppebiotopen behouden gebleven. Toch moet ook daar voor overbegrazing gewaakt worden. Het behoud van een zeer bedreigde wilde diersoort als het Przewalski-paard bleek goed samen te gaan met het behoud van onverstoorde steppe in Mongolië.

Voor de Przewalski-paarden werd een prachtig steppegebied van 60.000 hectare in Mongolië gevonden. Dit gebied, Hustain Nuruu, bezit een rijke flora en fauna. Door de komst van het Przewalski-paard, het nationaal symbool van Mongolië, wordt Hustain Nuruu een Nationaal Park. Het gebied wordt daarmee geleidelijk afgesloten voor de Mongoolse nomaden met hun vee, die op verscheidene andere plaatsen terechtkunnen. Op deze wijze kan de biodiversiteit van het steppegebied behouden blijven.

De plaatselijke bevolking, uit de dorpjes rondom Hustain Nuruu, staat volledig achter het reïntroductie-project van de Przewalski-paarden. Zij keken reikhalzend uit naar de terugkomst van hun wilde paard. In Mongolië, dat evenveel mensen als huispaarden telt en waar het paard het belangrijkste transportmiddel is, was het uitsterven van de "Takh" (het Przewalski-paard) een onaanvaardbaar gebeuren.

In 1990 startte de samenwerking met de Mongoolse Associatie voor Natuurbehoud en Milieu (MACNE). Een tien jaar durend reintroductie-project werd voorbereid. Sinds juni 1992 zendt de Stichting tweejaarlijks een transport van 16 zorgvuldig geselecteerde Przewalski-paarden naar MongoliÎ. Zij zijn uitgezet in het bergsteppe reservaat Hustain Nuruu, dat beheerd wordt door MACNE. In juni 1998 gaat er weer een groep Przewalski-paarden naar Mongolië. In 2000 zal een laatste transport plaatsvinden.

Om de Przewalski-paarden te laten wennen aan het nieuwe klimaat, de nieuwe vegetatie en aan elkaar, zullen ze enige tijd in acclimatisatiegebieden verblijven. Daarna worden ze vrijgelaten. Na gevangenschap van bijna honderd jaar kunnen ze eindelijk weer in het wild leven zonder menselijke inmenging.

Activiteiten van de Stichting tot Behoud en ter bescherming van het Przewalski-paard

Al het werk van de Stichting wordt door vrijwillige medewerkers gedaan. De Stichting ontvangt geen subsidies.

De Stichting geeft het Nederlandse kwartaaltijdschrift " Przewalski Paard" uit en tweemaal per jaar verschijnt het Engelstalige zusterblad "Przewalski Horse". Via deze periodieken houdt zij haar donateurs op de hoogte van de stand van zaken. De Stichting heeft een rondreizende tentoonstelling om het belang van het behoud van het Przewalski-paard te promoten.

Daarnaast bevordert de Stichting het wetenschappelijk onderzoek bij de Przewalski-paarden in de semi-reservaten en in het steppereservaat Hustain Nuruu in Mongolië.

Het reïntroductie-project van de Przewalski-paarden in Mongolië kost veel geld. Ondanks al haar wervende activiteiten blijft de Stichting afhankelijk van donaties, bijdragen en giften. Daarom doen wij een extra appèl op u, om donateur te worden van de Stichting. De laatste wilde voorouder van ons zo geliefde huispaard doet een beroep op u.

Voor een minimumbijdrage van ƒ 27,50 per jaar bent u donateur en ontvangt u om de drie maanden het tijdschrift "Przewalski Paard" per post. Ook giften zijn natuurlijk van harte welkom. U kunt zich nu opgeven als donateur. U kunt ook contact met ons opnemen.